باز از اقسام ذكر با اصطلاحات مخصوص : ذكر ناسوتى ، ذكر لاهوتى ، ذكر ملكوتى ، ذكر زجاج ، ذكر شكرخواره . . . الخ . توضيحا بيشتر اقسام ذكر يك ضربى و دو ضربى و سه ضربى و بالاتر راجع است بذكر نفى و اثبات و ذكر جلى و خفى و كسى كه با طريقهء ذكر سلاسل صوفيه آشنا باشد كه چگونه در حال ذكر سر را حركت مىدهند و شهيق و زفير تنفس را با چه كيفيت تند و كند و كوتاه و بلند مىسازند ؛ و نقش ذكر را چگونه در قلب خود رسم مىكنند معانى اصطلاحاتى را كه گفتيم در مىيابد ، و مقصود از ضرب و كشش را درك مىكند . آن‌كس كه ز شهر آشنايى است * داند كه متاع ما كجايى است تحقيق در ضبط صحيح كلمهء شطار آمديم بر سر ضبط صحيح كلمهء شطار : از مؤلف طرايق الحقائق نقل كردم كه او اين كلمه را بفتح شين و شد طاء بر وزن صيغهء مبالغهء فعال مىدانسته است ؛ و چون خود آن مرحوم پسر رحمت على شاه و اهل البيت سلسلهء تصوف بوده و علاوه بر مطالعات شخصى دائم با اصحاب طريق از هر فرقه و فريق معاشرت داشته لا بد اين كلمه را از ابتدا همانطور بفتح شين شنيده بوده است ؛ شايد پيش از آن زمان هم تا مدتى كه آغازش معلوم نيست همچنان ما بين ارباب طريقت معمول و متداول بوده است كه كلمهء شطار را بفتح شين و تشديد طاء تلفظ مىكردند ؛ اما اصل صحيح اين كلمه ظاهرا شطار بضم شين و تشديد طاء بر وزن حضار و زهاد و طلاب است كه در كتب لغت عربى